سەركەردە · ? – ≈ 755-يىل بەلكىم
گاۋ شيەنجى
Gao Xianzhi
747-يىلى بىر تاڭ قوشۇنىنى پامىردىن ئاشۇرغان، تۆت يىلدىن كېيىن تالاستا ئەرەبلەرگە يېڭىلگەن كورېيەلىك سەركەردە.
ئۇ ئەنشى قورۇقچىلىقىنىڭ قوماندانى ئىدى، تىبەتلەرنى كىچىك بالۇردىن قوغلىغان؛ 755-يىلى ئەن لۇشەنگە قارشى ئەۋەتىلگەن، چېكىنگەن ۋە خاننىڭ بۇيرۇقى بىلەن ئۆلتۈرۈلگەن.
ھاياتى ۋە ئەسەرلىرى
- 747-يىلئۇرۇشگاۋ شيەنجى پامىردىن ئۆتتىتاڭ قوراللىرىنىڭ ئوتتۇرا ئاسىيادىكى ئەڭ ئاخىرقى چوڭ غەلىبىسى: ئۇ بىر نەچچە يىل تىبەتنى پامىردىن يىراق تۇتتى، تۆت يىلدىن كېيىن بولسا ئوخشاش سەركەردە تالاستا يېڭىلدى.
- 751-يىلئۇرۇشتالاس جېڭىتاڭ ۋە ئەرەب قوشۇنلىرى ئوتتۇرا ئاسىيادا ئۇچراشتى، تاڭ يېڭىلدى.
- ≈ 755-يىل – 756-يىلۋاپات بولغانگاۋ شيەنجى
كورېيەلىك بىر ئوفىتسېرنىڭ ئوغلى تارىمدا قانداق ئۆستى؟
جاسارەت ۋە تەۋەككۈل بىلەن، ھەتتا ئۆز باشلىقىغىمۇ قارشى تۇرۇپ. «كونا تاڭنامە»دىكى تەرجىمىھالىغا كۆرە، ئۇنىڭ ئاتىسى گاۋ شېجى خېشى ئارمىيەسىدە خىزمەت قىلىپ، تۆت گارنىزوندا ئوفىتسېر بولغان. گاۋ شيەنجى چىرايلىق، ئات مىنىش ۋە ئوقيا ئېتىشقا ماھىر، باتۇر ئىدى؛ يىگىرمە نەچچە يېشىدىلا ئاتىسى بىلەن ئوخشاش دەرىجىدىكى سەركەردە بولدى. ئاتىسى ئۇنى بوشاڭ، ئۆزىنى ئوڭشىيالمايدۇ دەپ ئەنسىرەيتتى.
747-يىلى كىچىك بولۇرنى ئالغاندىن كېيىن ئۇ غەلىبە خەۋىرىنى بىۋاسىتە ئوردىغا ئەۋەتتى. باشلىقى فۇمېڭ لىڭچا ئۇنى كۈتۈۋېلىشقا ھېچكىمنى چىقارمىدى ۋە ئۇنى «ئىت ئۈچەيى يەيدىغان كورېيەلىك قۇل!» دەپ تىللىدى: سېنى خوتەن، قاراشەھەر ۋە ئەنشىدىكى ھەر بىر ۋەزىپىگە كىم كۆرسەتتى؟ — «سىز» — ئۇنداقتا مېنى كۈتمەي نېمىشقا خەۋەر ئەۋەتتىڭ؟ ئوردا ۋەكىلى بىيەن لىڭچېڭ ئىمپېراتورغا: «گاۋ شيەنجى ئاجايىپ خىزمەت كۆرسەتتى، ئەمدى قورققىنىدىن ئۆلىدىغان بولدى» دەپ يازدى. شۇ يىلى گاۋ لىڭچانىڭ ئورنىغا تۆت گارنىزوننىڭ قوماندانى بولدى. 750-يىلى ئۇ تاشكەنت پادىشاھىنى ئەسىرگە ئالدى ۋە تاغدەك ئولجا ئالدى: «تاڭنامە» ئۇنىڭ ئاچكۆزلۈكىنى يوشۇرماي، ئون نەچچە چوڭ پارچە قىممەتلىك تاش ۋە بەش-ئالتە تۆگە يۈكى ساپ ئالتۇننى تىلغا ئالىدۇ. ئارقىدىنلا ئەرەبلەر بىلەن تالاس جېڭى بولدى؛ مىلۋاردنىڭ يېزىشىچە، بۇ جەڭ ئۆزلۈكىدىن ئىستراتېگىيىلىك ئەھمىيەتكە ئىگە ئەمەس ئىدى، ئەرەبلەر ھېچقاچان شىنجاڭغا ئىلگىرىلىمىگەن.
مەنبەلەر: Jiu Tangshu (Old History of the Tang), chapter 104: Gao Xianzhi، ۋىكىمەنبەدىكى خەنزۇچە ئەسلى تېكىست · James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)
ئۇ قانداق ئۆلدى؟
ئۆز ئىمپېراتورىنىڭ بۇيرۇقى بىلەن، ئەسكەرلىرىنىڭ ئالدىدا. «كونا تاڭنامە»گە كۆرە، 755-يىلى ئەن لۇشەن ئىسيان كۆتۈرگەندە گاۋ شيەنجى جازا قوشۇنىنىڭ مۇئاۋىن قوماندانى قىلىندى، پايتەخت ئەتراپىدىن ئەللىك مىڭ ئەسكەر يىغدى. ئۇنىڭ دوستى ۋە ئىلگىرىكى كاتىپى فېڭ چاڭچىڭ بازار ئادەملىرىدىن يىغىلغان قوشۇن بىلەن لوياڭنى قوغدىيالماي، شەنجوغا چېكىندى. ئۇ ئىككىسى بىرلىشىپ تۇڭگۇەن ئۆتكىلىگە چېكىنىپ، ئۇنى قوغدىدى؛ ئىسيانچى ئاتلىقلار كەلگەندە ئۆتكەل تەييار ئىدى، ئۇلار ھۇجۇم قىلالماي قايتىپ كەتتى. تاڭنامە بۇنى گاۋنىڭ خىزمىتى دەيدۇ.
ئەمما ئوردا ۋەكىلى بىيەن لىڭچېڭ ئىمپېراتورغا ئۇلارنى ئۇرۇشتىن قېچىپ، ئەسكەرلەرنىڭ ئاشلىقى ۋە ئىنئاملىرىنى كېمەيتتى، دەپ مەلۇم قىلدى. غەزەپلەنگەن شۈەنزوڭ ئىككىسىنى ئۆلتۈرۈشكە بۇيرۇدى. ئاۋۋال فېڭ ئۆلتۈرۈلدى. گاۋ يۈز نەچچە جاللاد ئارىسىدا تۇرۇپ مۇنداق دېدى: «چېكىنگىنىم مېنىڭ گۇناھىم، ئۆلۈمدىن قاچمايمەن؛ ئەمما ئەسكەرلەرنىڭ ئاشلىقى ۋە ئىنئامىنى كېمەيتتى دېيىش تۆھمەت. ئۈستىمىزدە ئاسمان، ئاستىمىزدا يەر، ئەسكەرلەر مانا بۇ يەردە.» ئاندىن ئۇ ئەسكەرلىرىدىن سورىدى، ئۇلار «تۆھمەت!» دەپ شۇنداق ۋارقىرىدىكى، يەر لەرزىگە كەلدى. ئاخىرىدا ئۇ فېڭنىڭ جەسىتىگە قاراپ: «سەن تۆۋەندىن ئۆستۈڭ، مەن سېنى كاتىپ قىلدىم، كېيىن سەن مېنىڭ ئورنۇمدا قوماندان بولدۇڭ، بۈگۈن بىز بۇ يەردە بىللە ئۆلىمىز؛ بۇ تەقدىرمۇ؟» دېدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇنىڭمۇ كاللىسى ئېلىندى.
مەنبەلەر: Jiu Tangshu (Old History of the Tang), chapter 104: Gao Xianzhi، ۋىكىمەنبەدىكى خەنزۇچە ئەسلى تېكىست
مەنبەلەر (2)
بۇ يىل پەقەت بىر مەنبەدە كۆرسىتىلگەن؛ تېخى ئىككىنچى مەنبە بىلەن تەكشۈرۈلمىگەن.




