Herkes Kumul'u neden istiyordu?
Çünkü Çin ile batı arasındaki kapıydı. Ming sarayına giden her elçilik ve kervan oradan geçiyordu; Elias'ın Ming yıllıklarından aktardığına göre Kumul'u tutan, batı ülkelerinden gelen bütün haraç heyetlerinin gidip geldiği yolu tutuyordu. Buğra Moğol düzeni dağılırken Kumul'un nasıl el değiştirdiğini anlatır: yeni Ming devleti 1370'lerin başında Kumul ve Barköl'ü Uygur idikutundan aldı; 1397 dolaylarında Moğol hanı Hızır Hoca Çin askerlerini kovup onları yeni Turfan vilayetine kattı.
Ming buna Kumul'u kendi askerî karakolu olarak tutarak karşılık verdi: Turfan'ın gücünü dengelemek için Ming sarayının atadığı yerli prensler eliyle. Millward sonucu uzun bir çekişme olarak anlatır: 16. yüzyılın ortasına kadar Turfan ile Ming, tekrar tekrar fethedilip yağmalanan Kumul üzerinde karşı karşıya kaldı; ama ticaret heyetleri gitmeye devam etti, çünkü Ming'in atlara ihtiyacı vardı.
Kaynaklar: Mirza Muhammad Haidar Dughlat, The Tarikh-i-Rashidi: A History of the Moghuls of Central Asia, tr. E. Denison Ross, ed. N. Elias (London, 1895) · Mehmet Emin Buğra, Şarkî Türkistan Tarihi (1940), in Abdullah Oğuz, Şarkî Türkistan Tarihi: Metin Tenkidi, Türkiye Türkçesi ve İnceleme, MA thesis, İstanbul Üniversitesi (2020) · James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)
Turfan hanları onu nasıl aldı?
Zorla, tekrar tekrar, ve sonunda bir armağanla. Elias'ın özetlediği Ming yıllıkları olayı Çin tarafından anlatır. 1470'lerde Turfanlı bir "Sultan Ali" Kumul'u ve doğusundaki bazı toprakları aldı; onu geri almak için gönderilen bir Çin seferi başarısız oldu ve haraç heyetleri eskisi gibi sürdü. 1488'de oğlu Ahmed kasabayı yeniden aldı ve prensini öldürttü; kasabayı birkaç kez kaybedip geri aldı, Çin'in atadığı valiyi esir etti ve yine de haraç göndermeyi sürdürdü, hediyeler arasında aslanlar da vardı. Ancak Ming heyetlerinden birini durdurduğunda, Kalmuklar da kuzeyden onu tehdit ederken, Kumul'u bırakıp barış yaptı.
1513'te Kumul prensi ülkesini Ahmed'in oğlu Mansur'a teslim etti ve Kumul'un ayrı devleti sona erdi. Elias bunların çoğunun yalnızca Çin tarafından bilindiği konusunda uyarır: Tarih-i Reşidi bu konuda neredeyse hiçbir şey söylemez ve ikisinin karşılaştırılabildiği yerlerde adlar ve tarihler uyuşmaz.
Kaynaklar: Mirza Muhammad Haidar Dughlat, The Tarikh-i-Rashidi: A History of the Moghuls of Central Asia, tr. E. Denison Ross, ed. N. Elias (London, 1895)
Kaynaklar (3)
- Mirza Muhammad Haidar Dughlat, The Tarikh-i-Rashidi: A History of the Moghuls of Central Asia, tr. E. Denison Ross, ed. N. Elias (London, 1895) · kamu malı
- Mehmet Emin Buğra, Şarkî Türkistan Tarihi (1940), in Abdullah Oğuz, Şarkî Türkistan Tarihi: Metin Tenkidi, Türkiye Türkçesi ve İnceleme, MA thesis, İstanbul Üniversitesi (2020) · yalnız atıf
- James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · yalnız atıf
Yıllar yaklaşıktır; ikinci bir kaynakla kontrol edilecek.




