Hökümdar · ? – 1757-yil
Amursana
ئامۇرسانا
1754-yili chingni jungghariyege bashlap kirgen, kéyin ular uni pütün junggharlarning xani qilmighanda ulargha qarshi chiqip, ghuljidiki ching eskerlirini qirghin qilghan oyrat bashliqi; uning isyani junggharlarning yoqitilishi bilen axirlashqan.
u ikki qoshunni yéngip, üchinchisige yéngilgen, rosiyege qéchip, 1757-yili tobolskta ölgen. xenzu tarixliri uni xa'in isyanchi deydu; mongghuliyede bolsa qehriman. u xo'it qebilisidin idi.
Hayati we eserliri
- ≈ 1755-yil – 1758-yilYimirilishJunggharlarning YoqitilishiJungghar xelqining yoqitilishi.
- 1757-yilWapat bolghanAmursana
U néme üchün chingni jungghariyege bashlap kirdi?
Chünki u xan bolushni xalaytti. jungghar xani ghaldan sérén (1727–1745-yilliri) wapat bolghandin kéyin text talishish ittipaqni parchilidi. 1752-yili amursana we dawachi shu chaghdiki xanni öltürdi; dawachi özini xan dep jakarlighanda, amursana uninggha qarshi urush qildi, yéngilip, yigirme ming adimi bilen sherqqe, chinggha qachti. chyenlung impératori buni chong purset dep bilip, uni chéngdédiki yaz ordisida daghdughiliq qobul qildi; ichki asiyaning mötiwerliri chéchek yuqushidin qorqup béyjinggha bérishni xalimaytti.
amursana aldinqi septe bolghan ching qoshuni 1755-yili jungghariyeni asanla aldi, dawachini tutti, ghulja urushsiz tapshuruldi. forsayttiki tarixqa köre, amursana üch sheherni yene boysundurush üchün ghuljida görüge tutulghan apaqi xojilardin paydilandi: xoja jahan görüde qaldi, burhanidin bolsa qalmaq, xitay we türkistanliqlardin tüzülgen qoshun bilen aqsugha ewetildi we yekenni «boghdixan we amursana namida» teslim bolushqa chaqirdi.
Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · T. D. Forsyth, Report of a Mission to Yarkund in 1873 (Calcutta, 1875)
U néme üchün chinggha qarshi chiqti, aqiwiti néme boldi?
Chünki wede qilin'ghini uninggha az keldi. chyenlung jungghar ittipaqini parchilap, otlaq we xelqni töt oyrat qebilisi arisida her birining öz xani bilen bölüshni pilanlighan; bu pilan boyiche amursana peqet xoyt qebilisining xani bolatti. u bolsa ilgiriki junggharlarning hemmisige özi hökümranliq qilishni ümid qilatti. u bu niyitini sarayning aldigha mektup bilen uqturup, ghuljida qalghan ching eskerlirini qirip tashlidi. xitay tarixnamiliride u satqin asiy dep qarilidu; mongghuliyede u qehriman, ulanbaturda uning namida kocha bar.
aqiwiti intayin éghir boldi. forsayttiki tarixqa köre, u uninggha qarshi ewetilgen ikki qoshunni yengdi, üchinchisige teng kélelmey tobolskqa qachti we 1757-yili u yerde öldi. ghezeplen'gen chyenlung uning «edepsiz» mektupini bésip, junggoning hemme emeldarlirigha tarqatti we zor qisas urushi bashlidi; u générallirigha ayallar, balilar we qérilardin bashqa hemme junggharni yoqitishni qayta-qayta buyrudi. achliq, chéchek we tirik qalghanlarning qebile kimlikining yoqitilishi bilen jungghar xelqi ghayib boldi, ularning namimu öchürüldi. forsayttiki tarix «yérim milyon kishining qirghin qilinishi» deydu; milward neqil keltürgen pérdu buni ching tarixida aldi bolmighan, qesten élip bérilghan étnik qirghinchiliq deydu.
Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · T. D. Forsyth, Report of a Mission to Yarkund in 1873 (Calcutta, 1875)
Menbeler (2)
- James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Peqet menbe körsitilidu
- T. D. Forsyth, Report of a Mission to Yarkund in 1873 (Calcutta, 1875) · Ammiwi mülük
Bu yil peqet bir menbede körsitilgen; téxi ikkinchi menbe bilen tekshürülmigen.




