تارىخىم
TR
Tema
Yazı boyu
Kişiler · hükümdar

Viśa' Saṃbhava

ۋىشا سامباۋا

Parasını kendisinin verdiği Dunhuang'daki 98 numaralı mağaranın duvarından büyük portresi hâlâ bakan Hoten kralı.

Çincede Li Shengtian diye bilinir; 10. yüzyılda hüküm sürdü, 938'de Çin'e elçi gönderdi ve Dunhuang hükümdarı Cao Yijin'in kızıyla evlendi.

Hotan kralı Viśa' Saṃbhava, Dunhuang mağara resmi
Hotan kralı Viśa' Saṃbhava, Dunhuang mağara resmiyazarı bilinmiyor · Public domain · Wikimedia Commons

Hayatı ve eserleri

  1. 938olayHoten ile Çin arasında elçilerHoten'e varması iki yıl süren ve bir seyahat kaydı bırakan bir Çin elçiliği.

Çinli elçiler sarayında neler gördü?

Budizm ve yeşim. Yeni Beş Hanedan Tarihi'nin 74. bölümünde korunan Gao Juhui'nin yolculuk kaydına göre Vişa' Sambhava (Çincesiyle Li Shengtian) Çinli gibi giyinirdi ve sarayının salonlarının hepsi doğuya bakardı; birinin adı Altın Berat Salonu, bir köşkün adı Yedi Anka Köşkü idi. Üzümden şarap yaparlardı; nasıl yapıldığı bilinmeyen ama tadı çok güzel mor ve yeşil şarapları da vardı. Pirinci balla, darıyı yoğurtla yerlerdi. Halk ruhlara inanır ve Budizmi severdi; kralın çevresinde mor cüppeli elli keşiş sıra sıra dururdu. Saltanat yılı Tongqing'in 29. yılıydı.

Yeşim Hoten'in zenginliğiydi. Gao Juhui'ye göre Hoten'in ırmağı üçe ayrılırdı: doğuda Ak Yeşim Irmağı, batıda Yeşil Yeşim Irmağı, onun da batısında Kara Yeşim Irmağı; her birinde farklı renkte yeşim vardı. Her güz sular çekilince önce kral ırmaklardan yeşim toplar, ancak ondan sonra halk toplayabilirdi.

Kaynaklar: Xin Wudai shi (New History of the Five Dynasties), chapter 74: Yutian (Khotan), Çince asıl metin, Wikisource

Çin'le neden ilişki kurdu?

Müttefik arıyordu. Yeni Beş Hanedan Tarihi'ne göre 938'de Ma Jirong başkanlığında elçileri Sonraki Jin sarayına kırmızı tuz, safran, yak kuyruğu ve yeşim renkli kumaşla gönderdi. Jin, onu 'Büyük Hazine Hoten Kralı' ilan etmek için elçiler gönderdi; bunlar Lingzhou'dan Hoten'e iki yılda varabildi. Yol boyunca hep Tibet çadırları gördüler; Hoten de Tibetlilerle sürekli savaş hâlindeydi.

Çinli elçiler gelince Vişa' Sambhava onları azarlayıp yeminli bir anlaşma istedi. Dönerlerken onlarla birlikte komutanı Liu Zaisheng'i bin cin yeşim, bir yeşim mühür ve bir vecra ile gönderdi; 948'de yine elçi yolladı. Tarih onun soyunu bilmediğini kabul eder: Gao Juhui gördüğü dağları, ırmakları ve ülkeleri kaydetmiş, ama kralın soy kütüğünü anlatamamıştır.

Kaynaklar: Xin Wudai shi (New History of the Five Dynasties), chapter 74: Yutian (Khotan), Çince asıl metin, Wikisource

Kaynaklar (1)

Buradan nereye?

Hata bildir

Sizi veya ailenizi tanıtacak bilgi yazmayın.

XeritemHikâye yolu · 9/11 · Sonraki durak10 · Hoten ile Çin arasında elçiler