تارىخىم
TR
Tema
Yazı boyu
Nesneler

Miran kalesinin Tibetçe belgeleri

مىران قەلئەسىدىكى تىبەتچە ھۆججەتلەر

1.200 yıl önce Tarım'daki bir Tibet garnizonunun büro evrakı: raporlar, dilekçeler ve talepler; Aurel Stein bunları 1907'de Lop Nur'un güneyindeki Miran'da bir kalenin çöplüklerinden, Eski Türk runik yazılı parçalarla birlikte çıkardı.

Stein kalenin kullanımını 8.–9. yüzyıllara tarihledi; Hoten ırmağı üzerindeki Mazar Tağ kalesi de aynı dönemden Tibetçe belgeler verdi.

Belgelerin bulunduğu Miran kalesi, güneyden: Stein'ın fotoğrafı, 1906–07
Belgelerin bulunduğu Miran kalesi, güneyden: Stein'ın fotoğrafı, 1906–07Aurel Stein · CC0 · Wikimedia Commons
Kalenin orta burcu ve batı yüzü, 1907
Kalenin orta burcu ve batı yüzü, 1907Aurel Stein · CC0 · Wikimedia Commons

Bir Tibet garnizonunda hayat nasıldı?

Kalabalık, soğuk ve evrak dolu. Stein, Lop Nur'un güneyindeki Miran kalesini 1907'de kazdı. Odaları tabana kadar çöple doluydu; bir grup küçük bölmede buluntuların sayısı ikinci gün 136'ya çıktı. Tibetçe kayıtların çoğu altı-sekiz inç uzunluğunda dar ahşap şeritlerdi; bir ucunda mühür yuvası vardı, bu da resmî iş olduklarını gösterir: raporlar, dilekçeler, talepler. Kâğıt sayfalar bazen gönderilmeye hazır gibi hâlâ katlıydı, kırmızı mühürlüydü. Yanlarında kırmızı ve siyah laklı deri pullu zırh parçaları, hâlâ orijinal kayışlarıyla bağlı; bir Tibet harfiyle işaretlenmiş büyük küpler ve Eski Türk runik yazılı parçalar yatıyordu.

Tarım için iki yüz yıllık mücadeleye Tibet tarafından nadir bir bakıştır. Stein kalenin kullanımını Tibet imparatorluğunun havzanın güneyini tuttuğu 8.–9. yüzyıllara tarihledi; Hoten ırmağı üzerindeki Mazar Tağ kalesi de aynı yıllardan Tibetçe belgeler verdi.

Kaynaklar: Stein, Serindia (1921)

Kaynaklar (1)
Hata bildir

Sizi veya ailenizi tanıtacak bilgi yazmayın.