Durak 4 / 9 · hükümdar · ? – 640
Qu Wentai
Bir keşişi seven, bir imparatorla alay eden kral.
Xuanzang'ı meşale ışığında karşılayan, onu ömür boyu yanında tutmaya çalışan ve sonunda onunla kardeşlik yemini eden, 640'ta bir Tang ordusu yaklaşırken ölen Gaochang (bugün Karahoca, Turfan yakınında) kralı. Qu ailesindendi; Sui döneminde Çin'e gitmişti ve Budizm'in ateşli bir hamisiydi; sonra Tang'a karşı Batı Türkleriyle birlikte oldu.
Bir kral neden bir keşişi alıkoymak istedi?
Çünkü onu bütün ömrü boyunca beklemişti. Hui Li'nin yazdığı Xuanzang'ın Hayatı, Qu Wentai'nin hacının Kumul'a vardığını duyar duymaz en iyi atlarını ve vezirlerini onu getirmeye gönderdiğini anlatır. Keşiş gece yarısı başkente varınca kral, meşaleler taşıyan hizmetkârlarıyla bizzat karşıladı ve şöyle dedi: adınızı duyduğumdan beri sevinçten uyuyamaz, yiyemez oldum; yolu hesaplayıp bu gece geleceğinizi bildim, bu yüzden karım, çocuklarım ve ben uyumadan kutsal kitapları okuyarak sizi bekledik.
Sui döneminde hocasıyla birlikte Çin'in iki başkentini dolaşmış, birçok ünlü keşiş görmüş, ama hiçbirine gönlü ısınmamıştı. Şimdi Xuanzang'a ömür boyu bakacağına ve bütün halkını onun müridi yapacağına söz verdi. Keşiş reddedince kral öfkelendi, onu zorla alıkoyup Çin'e geri göndermekle tehdit etti: Pamir dağları yıkılsa da niyeti değişmeyecekti. Xuanzang, kralın bedenine hükmedebileceğini ama iradesine dokunamayacağını söyledi ve üç gün ne yedi ne içti. Dördüncü gün kral önünde yere kapandı ve gitmesine izin verdi.
Kaynaklar: Hui Li, The Life of Hiuen-Tsiang, tr. Samuel Beal (London, 1888; new ed. 1911)
Ne verdi ve sonu ne oldu?
Bir kral gibi verdi, sonra bir imparatorlukla yüz yüze kaldı. Hui Li'ye göre ikisi Buda'nın önünde kardeşlik yemini etti ve kral keşişten dönüşte üç yıl Gaochang'da kalmasını istedi. Bir ay boyunca Xuanzang üç yüz kişilik bir köşkte vaaz verdi; kral her gün önünde buhurdan taşıyarak yürüdü, kürsüye çıkarken eğilip ayak taburesini kendi eliyle koydu. Sonra armağanlar geldi: soğuk batı için yüz örtüleri, eldivenler ve çizmeler, yüz ons altın, otuz bin gümüş sikke ve yirmi yıllık yolculuğa yetecek beş yüz top ipek, otuz at ve yirmi dört hizmetkâr, yol üstündeki yirmi dört ülkenin hükümdarlarına mektuplar ve Batı Türk kağanına hediyeler. Kralın kız kardeşi kağanın büyük oğluyla evliydi; Xuanzang Kunduz'a vardığında ölmüştü.
Xuanzang döndüğünde Qu krallığı yoktu. Qu Wentai, Tang'a karşı Batı Türkleriyle ittifak kurmuştu. Eski Tang Tarihi ona Tang elçilerine şunu söyletir: şahin gökte uçar, sülün otta saklanır, kedi salonda dolaşır, fare deliğinde güvendedir; her birinin yeri vardır. 640'ta bir Tang ordusunun çölü geçtiğini duyunca korkudan hastalanıp öldü; oğlu teslim oldu ve Qu ailesinin dokuz kuşaklık hâkimiyeti sona erdi.
Kaynaklar: Hui Li, The Life of Hiuen-Tsiang, tr. Samuel Beal (London, 1888; new ed. 1911) · Jiu Tangshu (Old History of the Tang), chapter 198: Gaochang, Çince asıl metin, Wikisource
Kaynaklar (3)
- Hui Li, The Life of Hiuen-Tsiang, tr. Samuel Beal (London, 1888; new ed. 1911) · kamu malı
- Jiu Tangshu (Old History of the Tang), chapter 198: Gaochang, Çince asıl metin, Wikisource · kamu malı
- Hiroshi Kumamoto, “Khotan ii. History in the Pre-Islamic Period”, Encyclopaedia Iranica (2009) · yalnız atıf




