تارىخىم
UY
Reng uslubi
Xet chongluqi
Weqeler · 73-yil

Ben Chaw Gherbiy Yurtta

Ben chaw tarim wahelirini jasaret we hiyle bilen xen'ge qayturup berdi, emma bu hökümranliq uning özidin uzun yashimidi: u sherqqe qaytip besh yil ötmeyla waheler yene qoldin ketti.

u 73-yili shenshen'ge keldi; qeshqerde suyiqest pilanlawatqan padishah jungni ziyapetke chaqirip, sharab quyulghanda baghlitip, kallisini aldurdi. 91-yili u kucharda olturidighan qoghdighuchi (duxu) boldi.

U wahelerni qandaq qolgha aldi?

Küchtin köre jasaret we hiyle bilen. kéyinki (sherqiy) xen qurulghanda deslepte gherbiy yurt bilen kari bolmidi, wahe döletliri öz'ara üstünlük taliship urushti, shimaliy honlar bolsa boshluqtin paydilinip tengritaghning jenubida qaytidin hökümranliq ornatti. 70–90-yillardiki xen hujumliri we mongghuliyediki yéngi köchmen küchler shimaliy honlarni jungghariyege qoghlidi; ben chaw bolsa herbiy boz yer achquchi qoshunlarni qayta orunlashturup, wahe döletlirini xen'ge yene sadiqliq qesimi bérip, simwolluq olpan ewetishke mejburlidi.

uning terjimihalida minglighan kishining kallisi élin'ghanliqi yézilghan bolsimu, u asasen üstün küch bilen emes, jasaret we hiyle bilen dang chiqarghan. eng meshhur weqe: qeshqer (shulé) padishahi jung sadiqliqini yéngilashqa wede bérip, emeliyette kuchar bilen til biriktürüp, ben chawni tuyuqsiz öltürmekchi bolghan. ben chaw aldan'ghandek qilip, jung we ademlirini ziyapetke chaqirdi; sharab quyulghanda u buyruq berdi, jung baghlinip kallisi élindi, xen eskerliri uning 700 adimini öltürdi, tarimning jenubiy yoli tinchitildi. 90-yili u bir kushan qoshunini yengdi.

Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Victor H. Mair and Prods Oktor Skjærvø, “Chinese Turkestan ii. In Pre-Islamic Times”, Encyclopaedia Iranica (1991)

U ketkendin kéyin néme boldi?

Xen yene chékindi. ben chaw 102-yili sherqqe qaytqandin kéyin xen qayta qisqartip, 107-yildin 125-yilghiche tarimni yene shimaliy honlargha tashlap berdi. ben chawning oghli ben yung yéngi yürüshlerni bashlidi, xen 127-yildin texminen 150-yilghiche tarimda melum derijide kontrol ornatti. uningdin kéyin kushanlar meydan'gha chiqti: 1-esirning axiridin 3-esirning axirighiche kushan tarimning jenubida ilgiriki xen'ge oxshash siyasiy tesirge ige bolghandek körünidu. kushan impériyeside ishlitilgen xaroshti yéziqidiki höjjetler lulen, xoten we niyadin tépilghan, xaroshti-xenzuche ikki tilliq pullarmu bar.

milward bu dewrni hésablap chiqidu: miladidin burunqi 162-yildin miladiye 150-yilghiche honlar turpan we tarim wahelirini birlikte texminen 70 yil, xen texminen 125 yil éniq kontrol qilghan; qalghan waqit yérim kontrol we talishish dewri bolghan. xen jungghariyede héchqachan put tirep turalmighan. uning qarishiche, pütkül shinjang xen dewride junggo zémini bolghan, dégen tesirat kéyinki tarixchilarning bu arilash xatirining bezi tereplirini alahide tekitlishidin kélip chiqqan.

Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)

Sewebi we netijisi

  1. Miladiyedin ilgiriki 60-yil · SewebiGherbiy Yurt Qoghdighuchi Mehkimisi Quruldi
  2. 73-yilBen Chaw Gherbiy Yurtta
Kroran Qedimki Shehiri · XeritideXeritem →
Menbeler (3)

Yillar ikki menbe bilen delillendi.

Bu yerdin qeyerge?

Xataliq melum qilish

Özingizni yaki a'ilingizni tonutidighan uchur yazmang.

XeritemHékaye yoli · 6/8 · Kéyinki béket7 · Niye Xerushti Yaghach Höjjetliri