تارىخىم
UY
Reng uslubi
Xet chongluqi
Témilar

Soda We Yipek Yoli

Soghd karwanliridin atush sodigerlirigiche: bu yurttin ötken mallar, elchiler we ularni élip yürgen kishiler.

8 weqe · 3 kishi · 2 buyum

دۇنخۇاڭ يېنىدىكى خەن دەۋرىگە ئائىت كۈزىتىش مۇنارى؛ خەتلەر مۇشۇنداق بىر مۇنارنىڭ خارابىسىدىن تېپىلغان
دۇنخۇاڭ يېنىدىكى خەن دەۋرىگە ئائىت كۈزىتىش مۇنارى؛ خەتلەر مۇشۇنداق بىر مۇنارنىڭ خارابىسىدىن تېپىلغانThe Real Bear · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

«yipek yoli» dégen néme idi?

Bir yol emes, bir tor. milwardning yézishiche, «yipek yoli» atalghusi emeliyette dégüdek xata: yipek almashturulghan nurghun malning birila idi, gherbtin junggogha kirgen mallar junggodin chiqqanliridin kem emes idi, yol bir emes, köp idi. u «soghd tori» dégen atalghuni téximu muwapiq dep qaraydu: bu iranche sözleydighan sodigerler yettesu, baktriye, hindi deryasining yuqiri éqimi, shinjang we junggoning gherbi we shimalida jaylashqan jama'eliri arqiliq sherq-gherb sodisini igiligen, axiri wizantiye bilenmu soda alaqisi ornatqan. soghdche yipek yolining ortaq tili boldi.

bir baj höjjiti buni san bilen körsitidu: 620-yillardiki bir gawchang baj höjjitide tizilghan ottuz besh soda mu'amilisining yigirme toqquzida bir soghd bar. soghdlar elchi boldi, ularning karwanliri hajilar we rahiblarni bille élip mangdi. milward xen sulalisining gherbiy yurtni saqlishi bilen kushanlarning baktriyediki ornimu bu sodining güllinishige yardem bergen deydu.

Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)

Soda bu zémin'gha néme élip keldi?

Maldin bashqa nurghun nerse. soghd karwanliri bilen dinlar, yéziqlar we idiyeler keldi; uyghurlarning yéziqi we mani dini soghdlar arqiliq keldi. milwardning yézishiche, 751-yilidiki talas jéngide esir élin'ghan junggoluqlar semerqentte keng kölemlik qeghez ishlepchiqirishni bashlighan, qeghez soghd sodigerliri arqiliq pütün islam dunyasigha tarqilip, papirus we tére qeghezning ornini alghan. qochu uyghur döliti tang, sung, lyaw we jin bilen charwa, déhqanchiliq we kan mehsulatliri sodisi qildi.

soda siyasetnimu özgertti. maniyaxning parsqa yipek sétishqa tirishishi we uning otta köydürülüshi türkler bilen parsni düshmen, türkler bilen wizantiyeni ittipaqdash qildi. 19-esirde qoqend sodigerliri qeshqerge muhim bolup, ching sulalisi jahan'gir qozghilingidin kéyin qoqend sodisini bayqut qildi; milward bu bayqutni éghir tashqi siyaset meghlubiyiti deydu. 20-esirning béshida atushluq sodigerler qazan, istanbul we yawropani körüp qaytip, yéngi usul mekteplirini achti.

Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Édouard Chavannes, Documents sur les Tou-kiue (Turcs) occidentaux (St Petersburg, 1903)

Weqeler

  1. ≈ Miladiyedin ilgiriki 138-yilJang Chyenning Gherbke SepiriWeqe
  2. 73-yilBen Chaw Gherbiy YurttaUrush · Kroran Qedimki Shehiri
  3. 545-yilBir Soghd Elchi Türklerge BardiWeqe
  4. ≈ 567-yilTürk Elchiliri WizantiyedeKélishim · Istanbul
  5. ≈ 620-yilGawchangdiki Soghdi SodigerliriWeqe · Qochu Qedimki Shehiri
  6. 755-yilEn Lushen IsyaniQozghilang
  7. ≈ 981-yilSung Elchisi QochudaWeqe · Qochu Qedimki Shehiri
  8. ≈ 1713-yilJunggharlar Altesheherni SiqtiWeqe · Qeshqer Shehiri

Buyumlar

Bu yerdin qeyerge?

Xataliq melum qilish

Özingizni yaki a'ilingizni tonutidighan uchur yazmang.