Emeldar
Maniyax
مانىياخ
Pars padishahi uning yipikini sétiwélip xelqning aldida köydürüwetkendin kéyin, uni rimliqlargha sétish üchün kawkazdin éship konstantinopolgha barghan we dalining wizantiyege baridighan yolini achqan soghdi.
u türk qaghani istemining xizmitide idi.
Hayati we eserliri
- ≈ 567-yil – 568-yilKélishimTürk Elchiliri WizantiyedeTürkler bilen wizantiyeni parsqa qarshi ittipaqdash qilghan, yipekke parsni chetlep ötidighan yol achqan elchilik.
Néme üchün bir soghd sodigiri konstantinopolgha bardi?
Chünki pars padishahi uning yipikini sétiwélip, andin köydürüwetti. wizantiye tarixchisi ménandérning yézishiche, soghdlar gherbiy asiyadiki eng chong yipek satquchilar idi. aqhunlarning ornigha türklerning qol astigha ötkendin kéyin, ular yéngi xojayinlirining heywisidin paydilinip, parsta yipek sodisi qilish ijaziti almaqchi boldi. xaqan istemining ruxsiti bilen maniyax bashchiliqidiki soghd elchiliki xusraw anushirwan'gha bardi.
xusrawning meslihetchisi katulf isimlik bir aqhun idi; u öz padishahi ayalini haqaretligenliki üchün öch élish meqsitide yurtini türklerge tapshurup, parsqa qéchip kelgenidi. u xusrawgha yipekni sétiwélip, andin xelq aldida köydürüshni meslihet berdi, shundaq qilip türk yipikini ishletmeydighanliqini körsitishni. shundaq qilindi, elchiler qattiq xapa bolup qaytti. istemi yéngi elchiler ewetti; ular zeherlendi, üch-tötila tirik qaldi. türkler kelmisun dep, parsning hawasi türklerge ölüm élip kélidu, dégen gep tarqitildi. zérek xaqan ademlirining hiyle bilen öltürülgenlikini chüshendi, türkler bilen parslarning düshmenliki shu yerdin bashlandi. maniyax bu pursettin paydilinip, pars ret qilghan bazarni rimliqlardin izdeshni teklip qildi we bu wezipini özi üstige aldi.
Menbeler: Édouard Chavannes, Documents sur les Tou-kiue (Turcs) occidentaux (St Petersburg, 1903)
U impératorgha néme dédi?
U yéngi bir impériyeni tonushturdi. maniyax parslar jenubiy yolni taqighanliqi üchün kaspiy déngizining shimalidin aylinip, kawkaz taghlirini shimaldin jenubqa késip ötüp, 567-yilining axirida wizantiyege yetti. u impérator yustin'gha xaqanning tebrikini, qimmetlik yipek sowghatlarni we «skif» herpliri bilen yézilghan bir xetni tapshurdi; impérator uni terjimanlar arqiliq oqutti.
maniyax türklerning töt wilayetke bölün'genlikini, emma pütün millet üstidiki hoquqning yalghuz istemining qolida ikenlikini, ularning aqhunlarni pütünley boysundurup, olpan töleshke mejbur qilghanliqini, ularning boyunturuqidin qéchip yawropagha ketken awarlarning texminen yigirme ming kishi ikenlikini sözlidi. söhbetning axirida u lenet qesemliri bilen türklerning rimliqlargha sadiq bolidighanliqigha qesem qildi. 568-yili awghustning béshida yustin uni zémarx bashchiliqidiki elchiler bilen qayturdi. shundaq qilip bir sodigerning yipek sétish üchün qilghan sepiri ikki impériyeni tonushturdi.
Menbeler: Édouard Chavannes, Documents sur les Tou-kiue (Turcs) occidentaux (St Petersburg, 1903)




