Hakimiyet · ≈ 1934-yil – 1937-yil
Tunggan 36-diwiziyesi (tungganistan)
تۇڭگان 36-دىۋىزىيەسى (تۇڭگانىستان)
Tunggan générali ma jungyingning 36-diwiziyesi 1934-yili qeshqer jumhuriyitini aghdurghandin kéyin xoten we kériye wahelirini öz mülkidek tutqan üch yil; «tungganistan» dep atalghan dewr (1934–1937).
«tungganistan» qandaq barliqqa kelgen?
1934-yilidiki kélishimning bedili süpitide. 1934-yili iyulda qeshqer jumhuriyitini aghdurup, xoten hökümitini yoqatqandin kéyin, tunggan générali ma jungying 36-diwiziyening köp qismini xoten'ge ewetti, özi bolsa 280 adem bilen, goya herbiy terbiye üchün, chégradin ötüp sowét ittipaqigha ketti; 1937-yildin kéyin uningdin héch dérek bolmidi. uning ögey inisi ma xushen qomandanliqni aldi we shéng shisay bilen urush toxtitish kélishimidin kéyin jenubiy tarimning wahelirini, xotendin kériye, cherchen we chaqiliqqiche, öz ülüshi qilip tutti.
«tungganistan» dégen namni uninggha kéyin alim waltér héyssig qoyghan. forbés buning bir musulman bölgünchi döliti emeslikini tekitleydu: türkiy puqraliri padishah dep atighan ma xushen nenjingdiki gomindang hökümitige sadiqliqini toxtimay ipadileytti, özini ürümchidiki «sowét qorchiqi»gha qarshi junggo milletchilikining bayraqdari dep qaraytti we wahelerge yapon'gha qarshi sho'arlarni chaplatquzatti. forbés uni gensudin köchürüp kélin'gen bir tunggan herbiy bashliqining ülüshi, musulman bölgünchilikining emes, junggo mustemlikichilikining bir qorghini deydu.
Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Andrew D. W. Forbes, Warlords and Muslims in Chinese Central Asia (1986)
Uning astida turmush qandaq idi?
Éghir. 1937-yili bu yerni ziyaret qilghan en'gliye mu'awin konsuli gillét awwal tungganlarning yash, herbiy hökümitining idare qilish iqtidari bolushi mumkin dep oylighan: xenzuche we türkiyche kocha namliri, kéchisi chiraghlar, exlet sanduqliri. ikki aydin kéyin u pikrini özgertti: hökümetning barliq meqsiti qoshunni pul we mal bilen teminlesh idi, «xelqning éhtiyaji bolsa pütünley nezerdin saqit qilin'ghan. ma'arip pütünley tashliwétilgen, baj rehimsiz derijide éghir.» sayahetchi filchnér cherchen wahesige 1000 lot altun békitilgenlikini, her bir ahalining altun bilen i'ane tapshurushqa mejbur ikenlikini we ahalining üchtin birining qéchip ketkenlikini xewer qilghan. pétér fléming kériyede tungganlarning bir künde 6000 tuxum, 300 ölchem may we 140 xish chayni musadire qilip, atlirigha yégüzgenlikini körgen.
az dégende 10 ming kishilik bir qoshun bir qatar namrat wahelerdin jan baqatti; zorlap eskerge tutush yashlarni élip ketti, yipek toqush dégüdek toxtidi, qashtéshi kanliri taqaldi, hetta xoten gilemlirimu sapasiz xitay nusxilirigha aylinip qaldi. bu tüzüm 1937-yili shéng shisay sowét qisimliri bilen jenubtiki uyghur qozghilangchilirinimu, musteqil tungganlarnimu tarmar qilip, pütün ölkini kontrol qilghanda axirlashti.
Menbeler: Andrew D. W. Forbes, Warlords and Muslims in Chinese Central Asia (1986) · James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)
Weqeler
Shu dewrdiki kishiler
Menbeler (2)
- James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Peqet menbe körsitilidu
- Andrew D. W. Forbes, Warlords and Muslims in Chinese Central Asia (1986) · Peqet menbe körsitilidu
Yillar texminiy; ikkinchi menbe bilen tekshürülidu.






