تارىخىم
UY
Reng uslubi
Xet chongluqi
Hékaye yoliQaraxaniylar: Türkler Musulman Bolidu, Türkche Yéziqqa Élinidu

Yüsüp Xas Hajip

Qeshqerde hökümdarlargha nesihet kitabi yazghan sha'ir.

Yaxshi idare qilish toghrisidiki uzun dastan «qutadghu bilig»ni 1069–1070-yilliri qeshqerde yazghan qaraxaniy orda erbabi we sha'ir. u balasaghunda tughulghan; kitabni qaraxaniy hökümdarigha teqdim qilghan, hökümdar uni xas hajip, yeni hökümdarning ishikini qoghdaydighan hajip qilghan.

قىرغىز 1000 سوملۇق پۇلىدىكى يۈسۈپ خاس ھاجىپ (تەسەۋۋۇرىي سۈرەت)
قىرغىز 1000 سوملۇق پۇلىدىكى يۈسۈپ خاس ھاجىپ (تەسەۋۋۇرىي سۈرەت)The original uploader was Hux at English Wikipedia. · Public domain · Wikimedia Commons

Bir orda adimi néme üchün idarichilik kitabi yazdi?

Shu dewrning dölet idarichiliki toghrisidiki büyük kitabini yazghan kishi bir zahit emes, ordini ichidin bilidighan bir orda adimi idi. u «qutadghu bilig»ni qaraxaniy hökümdari ebu eli hesen bughraxan'gha teqdim qilghanda, hökümdar uni xas hajip, yeni «orda hajipi» qilghan: hökümdarning ishikide turup kimning uni köreleydighanliqini belgileydighan emeldar. bughra bu unwanni türkchide tayan'ghu yaki «ishik aghisi» dep alidu. döletke xizmet qilish bilen dunyadin yüz örüsh otturisidiki ziddiyet uning pütün dastanida dawamlishidu.

u kitabni qeshqerde hijriye 462-yili (1069–1070) tamamlighan. mehmud qeshqerige oxshash qeshqerdiki xaliq medrisiside oqughan. u bügünki qirghizistandiki qaraxaniylar paytextliridin balasaghunda tughulghan.

Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Mehmet Emin Buğra, Şarkî Türkistan Tarihi (1940), in Abdullah Oğuz, Şarkî Türkistan Tarihi: Metin Tenkidi, Türkiye Türkçesi ve İnceleme, MA thesis, İstanbul Üniversitesi (2020)

Menbeler (4)