تارىخىم
UY
Reng uslubi
Xet chongluqi
Hékaye yoliXoten: Qashtéshi We Yipek Padishahliqi

Shikshananda

Junggoda budda nomlirini terjime qilghan xotenlik rahib.

Xenzu yurtigha seksen jildliq «awatamsaka sutra»ni terjime qilip bergen, terjimihaligha köre uning tili jesiti köydürülgende köymey qélip, xoten'ge élip bérilip üstige stupa sélin'ghan xotenlik rahib. xanish wu zétyenning teklipi bilen 695-yili sanskritche tékistni loyanggha élip kelgen we terjimini 699-yili tamamlighan. 704-yili qéri anisini baqimen dep yurtigha qaytqan; 708-yili qayta chaqirtilip, 710-yili chang'ende wapat bolghan.

Bir impérator xanish néme üchün xoten'ge adem ewetti?

Bir kitabning toluq nusxisi üchün. zenningning «sung dewridiki dangliq rahiblar terjimihali»gha köre, wu zétyen buddizmni ulughlap, «awatamsaka sutra» (xuayen)ning kona terjimisining toluq emeslikini bilgen; yiraqtiki xotende uning sanskritche nusxisi barliqini anglap, uni izdesh we terjiman teklip qilish üchün elchi ewetken. terjimihal uni «pamirning shimalidiki xotenlik», eqli keng, mehayana we hinayanani yaxshi bilidighan, bashqa telimatlarnimu chüshinidighan kishi dep teswirleydu. shikshananda qolyazma bilen bille paytextke keldi.

695-yili u sherqiy paytext loyangdiki orda ibadetxanisida terjimige kirishti. xanish özi sorun'gha kélip, muqeddime yazdi we bab namlirini öz qoli bilen yazdi. jenubiy hindistanliq bodhiruchi we rahib yijing sanskritche tékistni oqushqa yardemleshti; 699-yili seksen jildliq terjime tamamlandi. 700-yili xanish uninggha «lankawatara sutra»ni terjime qildurdi. u jem'iy on toqquz eserni terjime qildi; u terjime qilghan seksen jildliq «xuayen» bügünmu oqulidu.

Menbeler: Zanning, Song gaoseng zhuan (Song Biographies of Eminent Monks), chapter 2: Śikṣānanda، ۋىكىمەنبەدىكى خەنزۇچە ئەسلى تېكىست

U néme üchün yurtigha qaytti, axiri qandaq boldi?

Anisi üchün qaytti, impératorning chaqiriqi bilen qaytip keldi. 704-yili anisi qérip qalghachqa, u uni yoqlashni oylap, ikki qétim erz sundi; axiri ruxset bérilip, orda teptishi xuo siguang uni xoten'giche uzitip qoydi. impérator jungzong textke chiqqandin kéyin uni qayta chaqirdi. 708-yili u paytextke yetkende impérator özi sheherning keywen derwazisining sirtigha chiqip uni kütüwaldi; paytextning pütün rahibliri bayraq we tughlarni kötürüp aldida mangdi, u bézelgen kök pilgha minip sheherge kirdi.

lékin u terjimige kirishkiche késel bolup qaldi we 710-yili ong yéni bilen yatqan halda, ellik toqquz yéshida wapat boldi. impérator uni chet el qa'idisi boyiche depne qilishqa ruxset qildi. uning jesiti keywen derwazisining sirtida köydürüldi; otun tügep ot öchkende, terjimihalning éytishiche, uning tili salamet qalghan. shagirtliri we orda elchisi uning qalghan söngekliri bilen tilini xoten'ge élip bérip, üstige supurghan (stupa) yasap hörmetlidi. kéyinkiler köydürülgen jayda yette qewetlik bir munar saldi, xelq uni «xuayen ustazining munari» dep atidi.

Menbeler: Zanning, Song gaoseng zhuan (Song Biographies of Eminent Monks), chapter 2: Śikṣānanda، ۋىكىمەنبەدىكى خەنزۇچە ئەسلى تېكىست

Menbeler (2)