Béket 4 / 10 · Oqutquchi · 1889-yil – 1966-yil
Exmet Kamal Ilkul
Rodostin qeshqerge.
Tel'et pasha 1914-yili sherqiy türkistan'gha ewetken, 1915-yili qolgha élin'ghuche atushta darilmu'ellimin achqan osmanli oqutquchisi. mehmed imin bughra bir mezgil uningdin oqughan. u rodos arilida tughulghan; italiye aralni 1912-yili alghandin kéyin istanbulda oqutquchiliq qilghan; 1920-yilighiche türkiyege qaytqan we kéyin eslimilirini yazghan.
Uning atushtiki mektipide némiler ögitildi?
Istanbul derslikliridin din, tarix we jughrapiye, we uningdin artuqi: hüseyniye darilmu'elliminining oqughuchiliri u yazghan bir pesni oynighan, türk marshlirini éytqan, osmanli orda kiyimini ülge qilghan forma kiygen we ulargha osmanli sultani ularning aliy hökümdari dep ögitilgen. téz oqutquchi yétishtürüsh üchün u erebche we parschini yaxshi bilidighan medrise taliplirini atushning dangliq a'ililirining baliliri bilen birge mektepke alghan; kéyin mektep qizlar üchünmu sinip achqan. mektep awwal qeshqerde échilmaqchi idi, emma xitay da'iriliridin qorqqan bir bay sodiger tosqunluq qilghan; shuning bilen u hüseyin musabayéwning puli bilen atushta qurulghan.
bu osmanli puriqi mute'essiplernimu, en'gliye we rosiye konsullirinimu endishige salghan. 1915-yili yazda yang zéngshin uni qolgha aldurghan. xitay 1917-yili gérmaniye bilen munasiwitini üzgendin kéyin, shinjangdiki osmanli türkliri himayisiz qalghan; yang uni terjiman qilip ürümchige élip kelgen we urushtin kéyin bashqa esirler bilen birge qayturush üchün shangxeyge ewetken. u 1920-yilighiche türkiyege qaytqan.
Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)
U néme üchün atushqa keldi?
Chünki qeshqer istanbuldin oqutquchi sorighan. 1913-yili hüseyin musabayéw tel'et pashadin zamaniwi ma'arip körgen oqutquchi sorash üchün istanbulgha adem ewetken; tel'et we ziya gök'alpning arzusi bilen ehmed kamal bu seperni muqeddes burch dep bilip, 1914-yili 16-féwral yolgha chiqqan we 1914-yili 14-mart atushqa yétip kelgen. u 1908-yildin kéyin kalimnos arilida bash mu'ellim bolghan; özi tughulghan rodosni italiye 1912-yili igiligendin kéyin istanbulda oqutquchiliq qilghan we tel'etke yéqinlashqan. uning mektipide bashqilar qatarida yash mehmed imin bughramu oqughan. kéyin u «chin-türkistan we shangxey eslimiliri»ni yazghan we 1966-yili wapat bolghan. u 1889-yili rodosta tughulghan, besh yéshida atisidin ayrilghan.
Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Mehmet Emin Buğra, Şarkî Türkistan Tarihi (1940), in Abdullah Oğuz, Şarkî Türkistan Tarihi: Metin Tenkidi, Türkiye Türkçesi ve İnceleme, MA thesis, İstanbul Üniversitesi (2020)
Menbeler (2)
- James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Peqet menbe körsitilidu
- Mehmet Emin Buğra, Şarkî Türkistan Tarihi (1940), in Abdullah Oğuz, Şarkî Türkistan Tarihi: Metin Tenkidi, Türkiye Türkçesi ve İnceleme, MA thesis, İstanbul Üniversitesi (2020) · Peqet menbe körsitilidu




