تارىخىم
TR
Tema
Yazı boyu
Kişiler · komutan

Osman Batur

ئوسمان باتۇر

Önce Sheng Shicai'ye, sonra Gulca önderlerine, sonunda komünistlere karşı on bir yıl savaşan, Şubat 1951'de yakalanıp aynı yılın Nisan'ında Urumçi'de kurşuna dizilen Altaylı Kazak isyancı.

Kazaklar onu millî kahraman olarak anar; yeni hükümetin radyosu ona 'haydut' ve 'Amerikan emperyalizminin uşağı' dedi. Kerey boyunun önderlerindendi; 1940'tan sonra ayaklanmanın başına geçti, 1943'te taraftarları onu han ilan etti, 1945'te Gulca kuvvetleriyle Çinlileri Altay'dan çıkardı ve 1946'da Milliyetçilere geçti.

Hayatı ve eserleri

  1. 1899 · tartışmalıDoğumKoktokay
  2. 1940ayaklanmaAltay Kazakları ayaklanıyorAltay'da on bir yıl sürecek Kazak isyanının başlangıcı.
  3. 1943olayOsman Bulgun'da han ilan ediliyorBirkaç yüz adamı olan bir isyancı han ilan ediliyor.
  4. 1945savaşAltay eyalet birliklerinden temizleniyorOsman'ın adamları Çin birliklerini Altay'dan çıkarıyor.
  5. 1946olayOsman Gulca'dan ayrılıyorOsman Gulca cumhuriyetinden kopup Milliyetçilere yöneliyor.
  6. 1947savaşBaytik Boğda olayıDoğu Türkistan'da Sovyet müdahalesi olarak dünya basınına geçen bir sınır çatışması.
  7. 1951düşüşOsman Batur'un son yılıYakalanıp idam edilmesiyle biten Osman'ın son direnişi.
  8. 29 Nisan 1951 · tartışmalıÖlümUrumçi

Neden sırayla her tarafla savaştı?

Çünkü sırayla her taraf, uğruna savaştığı şeyi tehdit etti: Altay'daki Kazakların silahlarını, sürülerini ve kendi önderlerini koruma özgürlüğü. Ayaklanma Sheng Shicai'nin tasfiyelerinden sonra, hükümeti Kazak beylerini tutuklayıp silahlarını toplayınca başladı; 1940'ta Sarıtogay'da bir camiye yapılan saldırı çatışmaya dönüşen protestoları başlattı ve 1941'den itibaren Osman onu yönetti. 1943'te, belki dört yüz adam ve 150 tüfekle, Moğolistan ve Sovyetler Birliği'nin yardımıyla Bulgun'da han ilan edildi.

1944'te Gulca cumhuriyeti ayaklanınca ona katıldı; Ağustos 1945'te Kazakları Çin birliklerini Altay'dan çıkardı ve cumhuriyet onu vali yaptı. Ama 1946'da Gulca'yla bozuştu. Millward bu kopuşu Elihan Töre'nin ortadan kaybolmasına ve cumhuriyetin Sovyet yanlısı dönüşüne bağlar. Bundan sonra Milliyetçiler onu gizlice silahlandırdı; Haziran 1947'de Moğol birlikleri Baytik Bogda'daki kampına saldırdı; dünya basını bu çatışmayı Sovyetlerin Doğu Türkistan'a müdahalesi diye duyurdu.

Kaynaklar: Ömer Kul, Osman Batur ve Doğu Türkistan Millî Mücadelesi (1941–1951), doctoral thesis, İstanbul Üniversitesi (2009) · James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Andrew D. W. Forbes, Warlords and Muslims in Chinese Central Asia (1986)

Sonu nasıl oldu?

Yeni hükümete karşı son bir direnişle. 1949 sonbaharında Amerikan konsolos yardımcısı Douglas MacKiernan Urumçi'den Osman'ın Barköl Gölü'ndeki kampına kaçtı ve onu komünistlere direnmeye teşvik etti. Osman ve halkı Çinghay–Gansu sınırına doğru çekildi. Ömer Kul'a göre 17'yi 18 Şubat 1951'e bağlayan gece yakalandı, 16 Mart'ta Urumçi'ye getirildi, sokaklarda dolaştırıldı, halk önünde yargılandı ve yirmi beş arkadaşıyla birlikte kurşuna dizildi; Kul günü 29 Nisan olarak verir, başkaları 28 Nisan ya da 1 Mayıs der. Son sözlerinin şu olduğu aktarılır: 'Ben ölebilirim, ama milletim vatanını mutlaka geri alacak.'

Kazaklar onu millî kahraman olarak anar; yeni hükümetin radyosu ona 'haydut' ve 'Amerikan emperyalizminin uşağı' dedi. Kul'a göre 1899'da Altay'da İrtiş kıyısındaki Öndirkara'da doğdu ve Kerey boyundandı.

Kaynaklar: Ömer Kul, Osman Batur ve Doğu Türkistan Millî Mücadelesi (1941–1951), doctoral thesis, İstanbul Üniversitesi (2009) · James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)

Tartışmalı · görüşler yan yana

Osman Batur hangi yıl doğdu?

En yaygın kabul gören görüş

1899

Ömer Kul (2009): 1899, Altay'da Köktogay'ın İrtiş boyundaki Öndirkara'da. Millward ve Forbes da 1899 der.

Ömer Kul, Osman Batur ve Doğu Türkistan Millî Mücadelesi (1941–1951), doctoral thesis, İstanbul Üniversitesi (2009) · James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Andrew D. W. Forbes, Warlords and Muslims in Chinese Central Asia (1986)

1889

Hızırbek Gayretullah (Ömer Kul'un aktardığı), köyünden kişilerin sözüne dayanarak: 1889.

Ömer Kul, Osman Batur ve Doğu Türkistan Millî Mücadelesi (1941–1951), doctoral thesis, İstanbul Üniversitesi (2009)

1898

Altay (Ömer Kul'un aktardığı): 1898.

Ömer Kul, Osman Batur ve Doğu Türkistan Millî Mücadelesi (1941–1951), doctoral thesis, İstanbul Üniversitesi (2009)

Diğer görüşler de kendi kaynaklarıyla gösteriliyor.

Tartışmalı · görüşler yan yana

Osman Batur hangi gün idam edildi?

En yaygın kabul gören görüş

29 Nisan 1951

Ömer Kul (2009): 29 Nisan 1951 Pazar, Urumçi'de. Forbes da Nisan 1951 der.

Ömer Kul, Osman Batur ve Doğu Türkistan Millî Mücadelesi (1941–1951), doctoral thesis, İstanbul Üniversitesi (2009) · Andrew D. W. Forbes, Warlords and Muslims in Chinese Central Asia (1986)

28 Nisan 1951

İsa Yusuf Alptekin ve başkaları (Ömer Kul'un aktardığı): 28 Nisan 1951, 90.000 kişinin önünde yapılan 'halk mahkemesi'nden sonra. Urumçi radyosu mahkemeyi 28 Nisan'a koymuş, infazı ertesi gün bildirmiştir.

Ömer Kul, Osman Batur ve Doğu Türkistan Millî Mücadelesi (1941–1951), doctoral thesis, İstanbul Üniversitesi (2009)

1 Mayıs 1951

Zakenuli ve Hakim Kırımlı (Ömer Kul'un aktardığı): 1 Mayıs 1951.

Ömer Kul, Osman Batur ve Doğu Türkistan Millî Mücadelesi (1941–1951), doctoral thesis, İstanbul Üniversitesi (2009)

Diğer görüşler de kendi kaynaklarıyla gösteriliyor.

Kaynaklar (3)

Buradan nereye?

Hata bildir

Sizi veya ailenizi tanıtacak bilgi yazmayın.

XeritemHikâye yolu · 3/11 · Sonraki durak4 · Osman Bulgun'da han ilan ediliyor