cumhuriyet · ≈ 1949 – günümüz
Çin Halk Cumhuriyeti
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى
Bölge nüfusunun en çok değiştiği 1949 sonrası dönem: 2000'de 7,49 milyon Han nüfusun yüzde 40,6'sını oluşturuyordu (Millward); çoğu 1954'ten itibaren Sincan Üretim ve İnşaat Birliği tarafından yerleştirildi.
Sincan Uygur Özerk Bölgesi 1955'te kuruldu. Bu dönemin olaylarının kendi sayfaları var; tartışmalı olanlarda görüşler yan yana gösterilir.

1949'dan sonraki ilk yıllarda ne oldu?
Yeni hükümet denetimi adım adım ele aldı. Kul bunun nasıl yapıldığını anlatır. Eski cumhuriyetin İli Millî Ordusu Halk Kurtuluş Ordusu'na "katıldı": birlikleri üç vilayetten uzak bölgelere gönderildi, komutanları HKO'da görevlere terfi ettirildi. Mart 1950'de Pekin bölgeye çok sayıda Çinli göçmen getirme kararı aldı. 1952'den itibaren "karşı devrimcilere" karşı bir kampanya toprak sahiplerini, ulemayı ve köy ileri gelenlerini vurdu, ardından 1952–53'te toprak reformu geldi; Altay'da Osman Batur yakalanana kadar savaştı ve 29 Nisan 1951'de kurşuna dizildi.
Ardından özerk birimler geldi: 1954'te Hui, Moğol, Kırgız, Kazak ve Tacik özerk bölgeleri, 29 Kasım 1954'te İli Kazak Özerk Vilayeti ve 1 Ekim 1955'te başkanı Seyfeddin Azizi olan Sincan Uygur Özerk Bölgesi. 1956 tarihli tüzüğü bölgeyi merkezî devlet organlarının kanun ve kararlarını harfiyen uygulamakla yükümlü kıldı.
Kaynaklar: Ömer Kul, Osman Batur ve Doğu Türkistan Millî Mücadelesi (1941–1951), doctoral thesis, İstanbul Üniversitesi (2009)
Nüfus nasıl değişti?
Önceki her dönemden daha fazla. Millward'a göre 1947'de bölgede nüfusun yaklaşık yüzde 5'i olan 222 bin kadar Han, buna karşılık nüfusun yaklaşık yüzde 75'i olan üç milyonu aşkın Uygur vardı. İlk yeni yerleşimciler, eski Milliyetçi garnizonun 80 bin askeri dahil yaklaşık 103 bin terhis edilmiş askerdi; 1950'den itibaren tarım ve inşaatta çalıştırıldılar ve 1952–54'te Sincan Üretim ve İnşaat Kolordusu'nda, Bingtuan'da örgütlendiler: "bir el tüfekte, bir el kazmada". Kolordu bölge hükümetine değil partiye ve Pekin'e bağlıydı; çoğu Şanghaylı yüz binlerce göçmeni ve on binlerce mahkûmu bünyesine aldı.
Nüfusu 1954'te 200 binden 1966'da 500–600 bine çıktı. Kıtlık yılları 1959 ve 1960'ın her birinde 800 binden fazla Han geldi. 2000'e gelindiğinde bölgenin 7,49 milyon Han'ı 18,5 milyonluk nüfusun yüzde 40,6'sını (kayıtsız göçmenlerle yüzde 43'ünü) oluşturuyor, aşağı yukarı Uygur nüfusuna eşit oluyordu. Bu dönemin tartışmalı olaylarının, her birinde görüşler yan yana olmak üzere, kendi sayfaları vardır.
Kaynaklar: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)
Olaylar
- 1949Gulca önderleri Pekin yolunda kayboluyorolay

- 1949Doğu Türkistan Pekin'deki yeni hükümete katılıyorolay · Urumçi

- 1951Osman Batur'un son yılıdüşüş · Barköl
- 1954Bingtuan kuruluyorkuruluş · Shihezi
- 1955Sincan Uygur Özerk Bölgesi kuruluyorkuruluş · Urumçi
- 19621962'de Sovyetler Birliği'ne kaçışgöç · Gulca
- 1990Barın olayıayaklanma · بارىن يېزىسى
- 1997Gulca olayıayaklanma · Gulca
- 2009Urumçi, 5 Temmuz 2009ayaklanma · Urumçi
- ≈ 20172017–2019: gözaltı sistemiolay · Urumçi
Bu dönemin insanları
Kaynaklar (2)
- Ömer Kul, Osman Batur ve Doğu Türkistan Millî Mücadelesi (1941–1951), doctoral thesis, İstanbul Üniversitesi (2009) · yalnız atıf
- James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · yalnız atıf
Yıllar yaklaşıktır; ikinci bir kaynakla kontrol edilecek.
Çin Halk Cumhuriyeti bayrağı: Zeng Liansong · Public domain · Wikimedia Commons






