devlet adamı · 1894 – 1989
Burhan Şehidi
بۇرھان شەھىدى
1949'da Sincan eyalet hükümetinin başında bulunan ve garnizon komutanıyla birlikte eyaleti Halk Cumhuriyeti'ne geçiren, sonra onun döneminde de görev alan adam.
Tatardı, Kazan yakınlarında doğdu.

Hayatı ve eserleri
- 1894DoğumBurhan Şehidi
- 1949olayDoğu Türkistan Pekin'deki yeni hükümete katılıyorDoğu Türkistan savaşmadan taraf değiştiriyor.
- 1989ÖlümBurhan Şehidi
Doğu Türkistan savaşmadan nasıl taraf değiştirdi?
Nanking'in yalnızca aylar önce başa getirdiği adam aracılığıyla. Ocak 1949'da Milliyetçiler, geçici ve uzlaşmacı bir isim olarak Burhan Şehidi'yi eyalet başkanı yaptı. Doğu Türkistan'ı çöken Milliyetçi altın yuandan çıkarıp Sincan dolarına geri dönerek maliyeyi dengeledi ve Türk milliyetçi grupların örgütlenmesine izin verdi. Yaz geldiğinde Milliyetçi ordular Çin'de tam bir geri çekilme içindeydi; Doğu Türkistan'daki 80 bin Milliyetçi asker Manas ırmağının kuzeyindeki 12 bin kişilik İli ordusu tarafından yerinde tutuluyordu.
Eylül 1949 sonunda garnizon komutanı Tao Zhiyue komünistlere telgraf çekip teslim olduğunu bildirdi, Burhan da ertesi gün aynısını yaptı. Mao Zedong ve Zhu De tebrik telgrafı gönderdi. Ekim ortasında Wang Zhen'in ordusu Doğu Türkistan'a girdi ve güneyi direnişsiz aldı. Burhan eyalet başkanı olarak kaldı, ama Millward'a göre fazla etkisi yoktu; Çin İslam Birliği'nin ilk başkanı oldu.
Kaynaklar: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)
Kimdi?
İki hayatı olan bir Tatar. 1920'lerde Urumçi'de Tatar yenilikçi Gaspıralı'yı okudu, Turan adlı bir dergi çıkardı ve Osmanlı öğretmen Ahmet Kemal'e 'milletlerini çöküş güçlerine karşı korumak için' birlikte çalıştıklarını yazdı; o ve öteki Tatar tüccarlar Urumçi'de bir camide modern bir okulun masraflarını karşıladı, sonra kızlar için de dersler açıldı. 1940'ların sonunda ise Çin milliyetçiliğini benimsedi. İkisinin arasında Almanya'da ve Sovyetler Birliği'nde gezip okudu, Sheng Shicai tarafından 'Troçkist' diye hapsedildi ve Milliyetçi vali Zhang Zhizhong'un yardımcılarından oldu; bu dönemde bir Uygurca–Çince–Rusça sözlüğün editörlüğünü de yaptı. 1894'te Kazan yakınında, kökleri Aksu'da olan bir ailede doğdu; anıları sonradan Halk Cumhuriyeti'nde yayımlandı.
Kaynaklar: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)
Kaynaklar (4)
- James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · yalnız atıf
- Wikidata · yalnız atıf
- Linda Benson, The Ili Rebellion: The Moslem Challenge to Chinese Authority in Xinjiang, 1944–1949 (Armonk: M. E. Sharpe, 1990) · yalnız atıf
- Andrew D. W. Forbes, Warlords and Muslims in Chinese Central Asia (1986) · yalnız atıf
Yıllar yalnızca Wikidata'dan alındı; henüz ikinci bir kaynakla kontrol edilmedi.





