تارىخىم
UY
Reng uslubi
Xet chongluqi
Témilar

Ékspéditsiyeler

1890-yillardin 1910-yillarghiche kelgen yawropa we yapon ékspéditsiyeliri we ular élip ketken nersiler.

6 weqe · 7 kishi · 9 buyum

قوچودىن مانى دىنى رۇھانىيلىرى، تام رەسىمى، 10–11-ئەسىرلەر
قوچودىن مانى دىنى رۇھانىيلىرى، تام رەسىمى، 10–11-ئەسىرلەرDaderot · CC0 · Wikimedia Commons

Néme üchün yawropa we yapon ékspéditsiyeliri bu yerge keldi?

Chünki qum astida bir yoqalghan dunya bar idi. 19-esirning axiridin 20-esirning otturilirighiche yawropaliq arxé'ologlar, jughrapiyeshunaslar, diplomatlar, missiyonérlar, jasuslar we bashqa tewekkülchiler barghanséri köp keldi. swén hédin, awrél stéyn, albért fon lé kok, pawl péllyo, graf otani kozuy we bashqilar qaqas topraqtin arxé'ologiyilik buyumlarning mol hosulini yighdi. bular hindistan, junggo we ottura déngiz arisidiki burunqi mal we pikir almashturushining tunji maddiy delilliri boldi; «yipek yoli» atalghusi mushu tarixni ipadileydu.

bu izdinishni bir qolyazma qozghidi. 1890-yili kucharda tépilghan, qéyin postigha yézilghan «bawér qolyazmisi» gherbke melum bolghan tunji brahmi qolyazmisi idi; ching chawrungning yézishiche, u shinjanggha bir qanche arxé'ologiyilik ékspéditsiyening kélishige türtke boldi.

Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Chao-jung Ching, “Kucha”, Encyclopaedia Iranica (2021)

Ular némilerni élip ketti, ular hazir qeyerde?

Tam resimliri, qolyazmilar we heykeller; hazir dunyaning töt teripide. gérmaniyening turpan ékspéditsiyeliri (1902–1914) qochu, sénggim, bezeklik we tuyuqtin minglighan buyumni bérlin'gha élip ketti. ikkinchi ékspéditsiyening eng chong oljisi bezeklik öngkürliridiki budda tam resimliri idi, ular tamdin késilip, bérlin étnologiye muzéyida alahide orun'gha qoyuldi. üchinchi ékspéditsiye üchün prussiye döliti 140 ming mark töligen. ikkinchi dunya urushida héchqandaq turpan kolléksiyesi gérmaniyeningkidek ziyan tartmidi: bezeklikning 9-öngküridiki eng ésil tam resimliri 1943-yili bérlin'gha qilin'ghan deslepki hawa hujumida yoqaldi; qolyazmilarning köpinchisi saqlinip qaldi.

bashqilarmu élip ketti. rus alimi sérgéy oldénburg 1909–1910-yilliri turpan we qarasheher etrapidiki xarabilerni tekshürüp, tapqanlirini sankt-pétérburgdiki érmitazhgha eketti. yapon rahibi otani kozuyning ékspéditsiyeliri (1902–1914) turpan, kuchar we lulende qézish élip bardi; ularning tapqanliri hazir tokyo, sé'ul we lüshündiki muzéylargha chéchilip ketken. stéynning ikkinchi ékspéditsiyeside tapqanliri london bilen déhli arisida bölündi, beshtin üchi déhlidiki yéngi impériye muzéyigha bérildi.

Menbeler: Werner Sundermann, “Turfan Expeditions”, Encyclopaedia Iranica (2004) · Stein, Serindia (1921) · James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)

Weqeler

  1. ≈ 1902-yilGérmaniyening Birinchi Turpan ÉkspéditsiyesiÉkspéditsiye · Qochu Qedimki Shehiri
  2. 1904-yilLé Kok Turpan'gha KeldiÉkspéditsiye · Turpan Wilayiti
  3. ≈ 1904-yilBézeklik Tam Resimliri Bérlin'gha Élip KétildiWeqe · Bézeklik Budda Gharliri
  4. ≈ 1905-yilGérmaniyening Üchinchi ÉkspéditsiyesiÉkspéditsiye · Qeshqer Shehiri
  5. 1914-yilStéyn Qochuda Qézish Élip BardiÉkspéditsiye · Qochu Qedimki Shehiri
  6. 1943-yilBézeklik Tam Resimliri Bérlinda Weyran BoldiWeqe · Bérlin

Buyumlar

Bu yerdin qeyerge?

Xataliq melum qilish

Özingizni yaki a'ilingizni tonutidighan uchur yazmang.