Dölet erbabi · 1894-yil – 1989-yil
Burhan Shehidi
بۇرھان شەھىدى
1949-yili shinjang ölkilik hökümitige re'islik qilip, garnizon qomandani bilen birlikte ölkini xelq jumhuriyitige ötküzgen, kéyin uning dewridimu wezipe ötigen adem.
u tatar bolup, qazan etrapida tughulghan.

Hayati we eserliri
- 1894-yilTughulghanBurhan Shehidi
- 1949-yilWeqeShinjang Yéngi Hökümetke BoysundiShinjang urush qilmay terep almashturdi.
- 1989-yilWapat bolghanBurhan Shehidi
Shinjang urushsiz qandaq qilip terep almashturdi?
Nenjing bir nechche ayla ilgiri bashqa qoyghan adem arqiliq. 1949-yili yanwarda gomindang waqitliq we kélishtürgüchi bir shexs süpitide burhan shehidini ölke re'isi qilghan. u shinjangni yimiriliwatqan gomindang altun yüenidin chiqirip, shinjang dollirigha qayturush arqiliq maliyeni turaqlashturghan we türk milletchi guruppilarning teshkillinishige yol qoyghan. yaz kelgende gomindang armiyesi xitayda omumyüzlük chékiniwatatti; shinjangdiki 80 ming gomindang eskirini manas deryasining shimalidiki 12 ming kishilik ili armiyesi tosup turatti.
1949-yili séntebirning axirida garnizon qomandani taw jiyö kommunistlargha télégramma yollap teslim bolidighanliqini bildürgen, burhan etisi uninggha egeshken. maw zédung we ju dé tebrik télégrammisi ewetken. öktebirning otturilirida wang jénning armiyesi shinjanggha kirip, jenubni qarshiliqsiz igiligen. burhan ölke re'isi bolup qalghan, emma milwardning éytishiche, anche tesiri yoq idi; u junggo islam jem'iyitining tunji re'isi bolghan.
Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)
U kim idi?
Ikki hayati bar bir tatar. 1920-yillarda ürümchide u tatar islahatchisi gaspiralini oqughan, «turan» namliq zhurnal chiqarghan we osmanli oqutquchisi ehmed kamalgha «millitini chüshkünlük küchliridin qoghdash üchün» birlikte ishlewatqanliqini yazghan; u we bashqa tatar sodigerliri ürümchidiki bir meschitte zamaniwi mektepning xirajitini kötürgen, kéyin qizlar üchünmu ders échilghan. 1940-yillarning axirida bolsa u xitay milletchilikini qobul qilghan. ikkisining ariliqida u gérmaniye we sowét ittipaqida sayahet qilip oqughan, shéng shisay teripidin «trotskiychi» dep türmige solan'ghan we gomindang waliysi jang jijungning orunbasarliridin bolghan; bu dewrde u bir uyghurche–xenzuche–rusche lughetning tehriri bolghan. u 1894-yili qazan etrapida yiltizi aqsuda bolghan bir a'ilide tughulghan; eslimiliri kéyin xelq jumhuriyitide neshr qilin'ghan.
Menbeler: James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007)
Menbeler (4)
- James A. Millward, Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (London: Hurst, 2007) · Peqet menbe körsitilidu
- Wikidata · Peqet menbe körsitilidu
- Linda Benson, The Ili Rebellion: The Moslem Challenge to Chinese Authority in Xinjiang, 1944–1949 (Armonk: M. E. Sharpe, 1990) · Peqet menbe körsitilidu
- Andrew D. W. Forbes, Warlords and Muslims in Chinese Central Asia (1986) · Peqet menbe körsitilidu
Yillar peqet Wikidata din élindi; téxi ikkinchi menbe bilen tekshürülmigen.





